ગેલ માતાજી મંદિરનો ઇતિહાસ

૧. ભાડલા ગામનો ઇતિહાસ

કાઠી શાસન: ભાડલા મૂળ કાઠી દરબારોનું મહત્વનું મથક હતું અને મહાલ તરીકે ઓળખાતા નાના વહીવટી વિસ્તારનું મુખ્ય ગામ ગણાતું હતું.

નવાંનગર રજવાડું: ઐતિહાસિક વર્ણનો મુજબ બ્રિટિશ રાજ દરમિયાન રાજપુરુષ મેરામણ ખવાસના પ્રભાવ હેઠળ નવાંનગર રજવાડાએ ગામ પર નિયંત્રણ મેળવ્યું હતું.

પ્રસિદ્ધ ઘાસનાં મેદાનો: ભાડલા તેના વિશાળ અને ફળદ્રુપ વીડ માટે જાણીતું હતું. સારા ચોમાસામાં અહીં એક કરોડ સુધી ઘાસના પૂળાનું ઉત્પાદન થતું હોવાનું વર્ણવાય છે.

૨. ગેલમાતાજી (ગેલી અંબે)ની કથા અને ઇતિહાસ

ગેલમાતાજીને, જેઓ ગેલી અંબે તરીકે પણ વ્યાપક રીતે પૂજાય છે, આ પ્રદેશમાં શક્તિશાળી અને મનોકામના પૂર્ણ કરનારી પરચાધારી દેવી માનવામાં આવે છે.

દરબારનું દુઃખ: લોકકથા મુજબ સદીઓ પહેલાં ભાડલાના દરબાર સૂરજ ખાચર મા ગેલના સમર્પિત ભૂવાજી હતા. લાંબી સેવા છતાં સિત્તેર વર્ષની ઉંમર સુધી તેમને વંશ આગળ વધારવા સંતાન ન હતું.

કડક નિર્ણય: દુઃખી અને નિરાશ થઈ સૂરજ ખાચરે જાહેર કર્યું કે જે દેવી પોતાના નજીકના ભક્તને પુત્ર ન આપી શકે તેની પૂજા શા માટે કરવી. તેમણે ગામના માણસોને એકત્ર કરીને પવિત્ર વાવને મોટા પથ્થરોથી પૂરી દેવાનો પ્રયાસ કર્યો.

દિવ્ય પ્રાગટ્ય: વાવના પાણીમાં ભારે પથ્થરો નાખવાનું શરૂ થતાં મા ગેલ તેમની સમક્ષ પ્રગટ થયાં હોવાનું લોકવાયકા કહે છે. માતાજીએ કાઠી દરબારને પોતાનું સ્થાન કેમ નષ્ટ કરે છે તે પૂછ્યું અને તેમનું દુઃખ સાંભળ્યા પછી આશીર્વાદ આપી ભાડલા પર પોતાની રક્ષા અને દિવ્ય ઉપસ્થિતિનો પરચો આપ્યો.

૩. ૧૩મી સદીની ચાર માળની વાવ

સ્થાપત્યનો અદ્ભુત નમૂનો: મંદિર પરિસરમાં આવેલી ભાડલાની વાવ ચાર માળ ઊંડી પ્રાચીન સ્થાપત્ય રચના છે, જેને સ્થાનિક ઐતિહાસિક પરંપરા ૧૩મી સદી સાથે જોડે છે.

અલૌકિક લોકકથા: પ્રચલિત માન્યતા મુજબ બાબરા ભૂતે દિવ્ય શક્તિના આદેશથી આ વિશાળ ચાર માળની વાવ માત્ર એક જ રાતમાં બનાવી હતી.

ભૌગોલિક સ્થાન

ભાડલા રાજકોટથી અંદાજે ૧૮ માઇલ (લગભગ ૨૯ કિમી) દક્ષિણ-પૂર્વમાં આવેલું છે અને વહીવટી રીતે ગુજરાતના રાજકોટ જિલ્લાના જસદણ તાલુકામાં આવે છે.